Bu kavrama uzun zamandır aşinayım.
Okuduğum çeşitli kitaplar ve kaynaklar oldu. Teoriden pratiğe de elimden geldiğince taşımaya çalıştım.
Son 2-3 senede daha fazla yol aldığımı söyleyebilirim. Ancak halen bazı zor zamanlarda bu enerjiyi koruyamadığım oluyor. Ancak pozitif psikolojinin gücüne inananlardan biriyim.
Birçok kişi, pozitif psikoloji teriminin aslında Hümanist Psikolojinin daha farklı bir ambalaj yapılmış hali olduğunu söylüyor, haksız sayılmazlar. Merkezinde insan ve insanın gelişilebilir doğası var.
Sonuçta pozitif psikoloji insanın güçlü yönlerine, dayanıklılık arttırmasına, hayattaki anlamı bulmalarına, kişisel gelişimlerine , daha güçlü sosyal ilişiler kurmasına odaklanıyor.
Bir hastalığı iyileştirme konusu bu psikolojinin hedefi arasında değil..
Her ne kadar 1990’ların sonunda Martin Baba (Martin Seligman) tarafından bir psikoloji dalı olarak ortaya atılmış olsa da geçmişi William James (1800’lerin sonları) ve Abraham Maslow’a kadar gider (namı değer ihtiyaçlar piramidi).
Aslına bakarsanız, Maslow ihtiyaçlar piramidi ile tanınsa da, Hümanistik psikolojisinin mihenk taşlarını döşemiştir.
Martin Seligman da, madem bu konuda ekmek var ortaya bir model atayım diyerek PERMA modelini getirmiş. (Aşağıdaki özeti direkt kaynağından kopyaladım ama daha aşağıda benim nasıl uyguladığımla ilgili örnekler var, mutlaka okuyun ki pekişsin)
- Pozitif Duygular (Positive Emotions): Bu bileşen, kişinin yaşamında ne kadar sık pozitif duygular yaşadığını ifade eder. Mutluluk, neşe, tatmin gibi duygular bu kategoriye girer. Pozitif duygular, genel yaşam memnuniyetini artırır.
- Bağlılık (Engagement): Bu, kişinin yaptığı işlere ne kadar kendini kaptırdığını ve “akış” deneyimini ne sıklıkla yaşadığını ifade eder. Akış, kişinin bir aktiviteye tamamen odaklandığı ve zamanın nasıl geçtiğini fark etmediği bir durumdur.
- İlişkiler (Relationships): Sağlıklı ve destekleyici sosyal ilişkiler, mutluluğun önemli bir bileşenidir. Aile, arkadaşlar ve topluluk ile kurulan güçlü bağlar, kişinin genel refahını artırır.
- Anlam (Meaning): Bu bileşen, kişinin yaşamında anlam ve amaç bulmasını ifade eder. Kişinin daha büyük bir şeyin parçası olduğunu hissetmesi ve yaşamının bir amacı olduğunu düşünmesi, mutluluğu artırır.
- Başarı (Accomplishment): Kişinin hedeflerine ulaşması ve başarılar elde etmesi, kendine olan güvenini ve yaşam memnuniyetini artırır. Başarı, kişinin çabalarının sonuç verdiğini görmesiyle ilişkilidir.
Gelelim ben bu bileşenleri kendi hayatıma nasıl entegre ediyorum :
- Pozitif Duygular (Positive Emotions):
- Bir kere sabah yüzümü yıkar yıkamaz aynadaki kişiye bakıp gülüyorum. Çirkin bir adam görmeme rağmen gülmeye devam ediyorum. Burası cidden komik 🙂
- Minnettar olduğum şeyler için şükrediyorum
- Zaman zaman bir işe başlamadan önce “Süpermen Duruşu” dediğimiz duruşu yapıyorum. Kaynaklar Süpermen duruşunun etkili olduğunu söylemişti, ilk başta inanmamıştım ama bir kere kızımla denedikten sonra yapar hale geldim
- Yıllar önce aldığım mindfullness (anda kalma) eğitiminden kalıcı olan maddeleri uyguluyorum. Şuraya bir linkini bırakayım
- Bağlılık (Engagement):
- Başarma duygusunu yaşayacağım, zorlayıcı hedefler belirleyip bunlar üstünde çalışıyorum.
- Bu konuda aslında en iyisi Akışta Kalmak (Flow) kitabının yazarı Mihaly Csikszentmihalyi.
- Öyle bir görev seçin ki, bireylerin en yüksek performans sergiledikleri ve en büyük tatmini yaşadıkları an olsun.
- Dikkat ulaşılmaz değil sadece zorlayıcı yani başka bir tabirle yapabileceklerim ile işin zorluğu arasında bir denge olması önemli. Böyle görevler seçiyorum
- Ne demiş Mihaly Baba : “Akış, kişinin yaptığı işe tamamen kendini kaptırdığı ve zamanın nasıl geçtiğini fark etmediği bir durumdur.”
- Ben de kendime böyle akışta kalabileceğim görevler seçiyorum ve o an sadece o görevi bitirmeye odaklanıyorum.
- Bu konuda aslında en iyisi Akışta Kalmak (Flow) kitabının yazarı Mihaly Csikszentmihalyi.
- Yapmaktan keyif aldığım hobilerim var, devamlı yapamasam
- Özel hayatta veya iş yerinde , kimsenin el sürmek istemediği çetrefelli konulara el atıp çözmenin keyfini yaşıyorum (Zorluyor mu evet, ama başarı hazzı daha fazla)
- Başarma duygusunu yaşayacağım, zorlayıcı hedefler belirleyip bunlar üstünde çalışıyorum.
- İlişkiler (Relationships) :
- Aile ile zaman geçirme, çocuklarıma daha fazla vakit ayırmaya çok önem veriyorum. Ortak aktiviteler yapıyoruz.
- Dönem dönem yaptığım arkadaş buluşmaları, bulunduğum sosyal medya platformlarında birilerinin hayatlarına dokunabilmek
- Anlam (Meaning)
- Bu kısım gerçekten en önemli kısımlardan biri
- Uzun vadeli ve kısa vadeli hedeflerim var ama bunların çoğu anlamlı ve ulaşılabilir hedefler.
- Anlamlı ve ulaşılabilir hedefler haricinde hayallerim de var.
- İyilik yap, mutlu ol felsefesine çok inanıyorum. Maddi/manevi birilerine yardım etmek çok iyi geliyor. Bu ister iş yerinde, ister özel hayatta, isterse aile içinde olsun. Bir kişiden hayır duası almak oldukça rahatlatıcı.
- Yeni bir şeyler öğrenme, bunları hayata geçirebilmek benim için anlamı bulmada oldukça yardımcı. Örneğin bu sıralar Stoa ile ilgili araştırma halindeyim.
- 2025’de hayır kurumlarında gönüllü çalışmak gibi hedeflerim olacak. Zamanı geldiğinde bu konuda yaptığım açılımları bu sayfalardan okursunuz İnşallah.
- Başarı (Accomplishment)
- Başarıyı kutlamak gerekiyor. Bu konuda standardın dışına çıkamayıp, yiyecek ve içecekle kutluyorum 🙂
- Kişisel gelişime önem veriyorum.
- Bir konuyu başarmamda en ufak rol oynayan herkese teşekkür ediyorum.
- Şükrediyorum
Christopher Peterson demiş ki : “Pozitif Psikoloji, insanları neyin yanlış olduğuna değil, neyin doğru olduğuna odaklanmaya teşvik eder.”
Tabi hayat böyle güllük , gülistanlık değil. Acayip yorucu, sıkıcı, zorlukların üstesinden gelmek gereken. Bıktığımız, yıldığımız, pes etmeye yakın olduğumuz anlar yok mu? Elbetteki var.
Ne demiş Viktor Frankl: “Zorluklar, insanı güçlendiren birer öğrenme fırsatıdır“
Ne demiş Nelson Mandela : “Ben hiçbir zaman kaybetmem. Ya kazanırım, ya öğrenirim”
Bazen bu zorluklar bizi yıldırır, doğru. Ancak burada öyle bir öğrenme fırsatı var ki, öğrendiğinizi parayla satın almak isteseniz alamazsınız. Sizi bambaşka bir insana dönüşür.
Benim de şu an hayatımda mücadele ettiğim çok önemli bir zorluk var. Çeşitli defalar yenildiğim, her seferinde yeni bir şeyler öğrendiğim. Zaferi kazandığımda bu mecradan herkese açıklayıp başarıyı kutlayacağım.
O zamana kadar hepinizi Pozitif ve Sağlık dolu günler dilerim.
